تهران غيركافى و بهاى آن گران است . اقدامى هم كه جهت انحراف آب كرج به تهران شده بود متروك ماند « 1 » . و تمام احتياج تهران با آب قناتها كه در دامنهء البرز حفر مىشود مرتفع ميگردد و گفته‌اند چون تهران در ميان دشتى فرورفته واقع شده است در اثر رطوبت نواحى اطراف مالارياخيز است و تاكنون چندين مورد حصبه هم ديده شده است و بازگفته‌اند كه از لحاظ فاضل‌آب نيز كارش خراب است و اين حرف شايد دربارهء تمام شهرهاى ايران صادق باشد . سيستمى را كه در تهران براى فاضل‌آب انتخاب كرده‌اند هرچند كه از جهت بهداشت مفيد نيست درهرحال كمتر از شهرهاى ديگر شرقى منظرهء بدنما دارد . هر حياط چاهى دارد به عمق سى يا چهل پا و چهار انبار افقى زيرين در اطراف آن‌كه به زمين پائين ميرود ، وقتى كه همهء اين انبارها پر شد سر چاه را ميبندند . هرچند كه اين كار درستى نمىنمايد ، ولى در ميان اقسام ديگر شرقى انصافا ملامت و سرزنش كردن راجع به آن آسان نيست . مزيت‌هاى سياسى - از طرفى هم شهر در ارتفاع 3800 پا ارتفاع از سطح دريا واقع گرديده و بيشتر مدت پائيز و زمستان و ماه‌هاى بهار هوايش روح‌افزاست و همين كه حرارت سوزان تابستان حدت مييابد دسترسى آسان و سريع به دامنهءهاى كوهستان ميسر است ، در همانجائى كه زندگانى در زير چادر و در سايهء درختان اگر فرح‌افزا نباشد لا اقل قابل تحمل است ، ولى در زمينه‌ايكه من دلايل خود را استوار ميسازم جنبهء سياسى كار است بعلاوه مخالفان سرسخت اظهار ميدارند كه پايتخت در معرض تهاجم آسان روس است و مايهء ترغيب قصد تجاوز مىشود . با اين حرف هم من موافقت ندارم . تهران با سرحد روسيه در جلفا كه بر رودخانهء ارس واقع است پانصد ميل فاصله دارد كه از آنجا هرگونه حمله‌اى بدون -

--> ( 1 ) - اين كار را حاجى ميرزا آقاسى صدر اعظم خارق العادهء محمد شاه كه علاقهء سرشارى در انجام كارهاى عام المنفعه داشت شروع و با موفقيت تمام كرد ، وى به بند آوردن آب رودخانهء جاجرود كه در سمت مشرق واقع است اقدام نمود كه بواسطهء شكايت زارعين ورامين جهت كم‌آبى آن نقشه از بين رفت و بعد از سقوط حاجى آب كرج را هم بستند .